تبلیغات
وقف، احسان ماندگار
 
جمعه 14 مهر 1396 :: نویسنده :

وقف در اصطلاح فقهی عبارت است ار این که شخصی عین مال خود را حبس دائم کند و منافع آن را شرعاًِ و به رایگان در اختیار تأسیسات یا شخص یا اشخاص مخصوص بگذارد.
فقها در بیان مفهوم اصطلاحی وقف که از نظر شرعی کلمه ی وقف چه مفهومی دارد؟ اختلاف نظر دارند؛ منشأ اختلاف آن است که برخی آن را لازم و برخی جایز می دانند و عدّه ای قصد قربت را شرط تحقّـق وقف می دانند.ولی عدّه ی دیگری چنین عقیده ای ندارند، و غیر این ها. این نوع اختلافات موجب شده است که در تعریف آن نیز با تعاریف گوناگون مواجه شویم. (الکبیسی، 1378،ص67)
از فقها، تعاریف فراوانی در ارتباط با بیان مفهوم اصطلاحی وقف نقل شده که مهمترین آن ها را در اینجا نقل می کنیم:
مرحـوم محقـق حلّی در تعریف آن گفته:«الوقـف عقد ثمرته تحبیس الاصل و اطلاق المنـفه«؛ یعنی وقـف عقدی است که ثمره ی آن حبس کردن اصل و رها کردن منفعـت است.)، این تعـریف از روایت «حبـس الـاصل و سبـل الـثـمره»مستفـاد شـده است. (بهـداروند،1385، ص187)
امام خمینی (قدس سره) در تعریف وقف فرموده است: «تحبیس العین و تسبیل المنفعه«؛یعنی وقف، عبارت از حبس کردن عین و رها کردن منفعت آن است. (خمینی،1380،ص62)
یکی از معاصران در تعریف وقف گفته:«وقف صدقه ی جاریه یا حبس کردن عین (عین ملک) و تسبیل، اطلاق و رها کردن منفعت و مباح کردن آن و فی سبیل الله قرار دادن آن است. حبس به این معناست که«دیگر نتوان آن را معامله کرد و در معرض نقل و انتقال قرار داد»و تسبیل یا اطلاق منفعت آن یعنی رها کردن منفعت آن، به عبارت دیگر، یعنی بهره ی آن را فی سبیل الله و صدقه ی جاریه قرار دادن است. (فیض،1370، ص382)
برخی عالمان از جمله مرحوم بجنوردی در تعریف وقف لفظ تسبیل را بهتر از لفظ اطلاق دانسته است؛ زیرا از یک سو در لفظ تسبیل، راه خدا منظور شده که در نتیجه بر این اساس، لفظ وقف از عبادات خواهد شد و از سوی، این تعریف با سخن پیامبر (ص) که فرموده: «حبس الاصل و سبل المنفعه»هماهنگی دارد. (سلیمی فر،1370، ص12)
در ماده ی 55 قانون مدنی در تعریف وقف گفته شده: «وقف عبارت است از این که مال حبس و منافع آن تسبیل شود. در این تعریف نیز لفظ تسبیل بر لفظ اطلاق ترجیح داده شده»و همچنین در حدیث دیگری در خصوص وقف آمده:«احبس الاصل و سبل الثمره«؛ به همین دلیل برخی از فقیهان همچون شیخ طوسی در کتاب نهایه و سلار در کتاب مراسم، وقف را جزء عبادات برشمردند. شهید اوّل در کتاب دروس، وقف را صدقه ی جاریه معنا کرده. و سلار گفته:«وقف و صدقه یک چیز است.»(دکتر فیض، 1375، ص22)

وبلاگ وقف، احسان ماندگار - 
Www.Ehsan-Mandegar.MihanBlog.Com


مرحوم صاحب جواهر هیچ یک از تعاریف مربوط به وقف را تعریف حقیقی ندانسته،زیرا معتقد است که هیچ یک از تعاریف وقف جامع افراد و مانع اغیار نیست. بسیاری از فقیهان وقف را عبادت نمی دانند؛گرچه معتقدند که اگر وقف با قصد همراه باشد، ثواب عبادت را نیز خواهد داشت.
همه ی ادیان و شرایع برای وقف اهمّیّت قائل شده اند. هزینه ی نگاهداری معابد و آثار مقدّسه ی دینی از منابع موقوفات تأمین شده که نشان دهنده ی اعتقـادات متدیّـنان بوده است؛ به همین دلیل، در کتاب شرایع، حکم فقهی وقـف بر معبد یهود و نصارا و نیز وقف بر نوشتن تورات و انجیل بیان شده و گفتـه شده که چنان که وقـف به وسیله ی خود یهود و نصارا صورت گـیرد، اشکـال ندارد. (محقق حلی، 1377، ص347)
از آن جا که واقف، اغلب با موقوف علیهم رو به رو نیست، وقف وی صدقه ای شمرده می شود که از منّت و آزار مبطل صدقه، خالی است؛ بدین سبب باطل نمی شود؛ چون در قرآن مجید منّت و آزار، باعث بطلاق صدقه دانسته شده؛چنان که خداوند فرموده:«یا ایّها الذین آمنوا لا تبطلوا صدقاتکم بالمنّ والاذی کالّذی ینفق ماله رئاء النّاس و لا یومن بالله و الیوم الاخر فمثله کمثل صفوان علیه تراب فاصابه وابل فترکه صلداً لا یقدرون علی شیء مما کسبوا والله لا یهدی القوم الکافرین«؛«ای مومنان! صدقات خود را با منّت گذاشتن و آزار باطل نکنید همانند کسی که مالش را برای نمایش دادن به مردم انفاق می کند و به خدا و روز واپسین اعتقاد ندارد. آری، داستان او مثل سنگی است که بر آن خاکی باشد و باران سنگینی بر آن ببارد و آن را همچون سترون و اگذارد. آنان از کار و کردار خویش حاصلی نبرند و خداوند خدا نشناسان را هدایت نمی کند.»(سوره بقره، آیه264)
همه ی مذاهب فقهی اسلام (حنفی، شافعی، مالکی، حنبلی، زیدی و ظاهری) وقف را جایز دانسته اند؛ البته برخی از مذاهب اسلامی، وقف را مشروع ندانسته و آن را منافی اصول اسلامی می دانند، مگر در خصوص مسجد. این قول نزد مذاهب اسلامی متروک است. مذاهب فقهی اسلامی به طور کلّی وقف خانه، زمین، باغ، سلاح، قاطر، لباس و قرآن و نظایر این ها را جایز می دانند. برخی هم وقف را فقط در اسلحه و اسب و قاطر و الاغ جایز دانسته اند و در غیر این ها جایز نشمرده اند. (سلیمی فر، 1370، ص14)
در ماده ی 58 قانون مدنی گفته شده: فقط مالی جایز است که با بقای عین بتوان از آن منتفع شد اعم از این که منقول باشد یا غیر منقول، مشاع باشد یا مفروز.
امام خمینی (قدس سره) فرموده است: آن چه وقف می شود، باید عین مملوک باشد که مدّتی قابل توجّه باقی بماند، به گونه ای که امکان انتفاع منفعت محلله از آن و نیز امکان قبض آن باشد؛ بنابراین، وقف منافع و دیون و وقف چیزهایی که به ملکیّت در نمی آیند، مثل خمر و خنزیر و نیز وقف خوردنی ها و میوه ها صحیح نیست. (خمینی،1380،ص69)
یکـی از نویسـندگـان معاصر می گـوید: «وقـف نه تنها جایـز اسـت، بلـکه در مـوارد و حالاتی راجـح و مستحـب نیز می باشد و در موقعیّت ویـژه ای برای «حقـن دما»و مبارزه با مـال پرستـی و مـال اندوزی و جهت کـاهش اختـلاف طبقـاتی فاحـش واجـب مـی شود. (ابو سعید،1375، ص 17)

نویسنده: عاصفه عظیما

منبع: سایت راسخون





نوع مطلب : مفهوم وقف، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


جمعه 14 مهر 1391 :: نویسنده :

پیدایش سنت حسنة وقف به صورت اسلامی همراه با سایر سننِ واجب و مستحب اسلام به وسیلة منادیان اسلام، از سال‌های 21 و 22 ق مطابق با سال 651 م (زمان فتح ایران به دست مسلمانان) به‏تدریج در ایران مرسوم شد، هر چند در ابتدا دارای تشکیلات منظمی نبوده است.
در دورة سلجوقیان (1037 ـ 1175 م) و در دورة صفویان (1502 ـ 1736م) و در دورة قاجاریان (1786 ـ 1925م) فعالیت‏های وقفی در ایران گسترش یافت.
در دورة سلجوقیان، خواجه نظام الملک وزیر باتدبیر ملکشاه سلجوقی موقوفات زیادی را برای احداث و نگهداری و ادارة نظامیه‌های خود ایجاد کرد.
توسعة موقوفات در کشور ایران در زمان شاهان صفوی به اوج خود رسید؛ به طوری که شاه عباس اول همة اموال و املاک خود را وقف کرد و به تبعیت از این پادشاه، سایر ثروتمندان و حاکمان آن زمان در سراسر ایران نیز به امر
وقف مبادرت ورزیدند.

وبلاگ وقف، احسان ماندگار - Www.Ehsan-Mandegar.MihanBlog.Com


در کتاب تاریخچة اوقاف اصفهان آمده است:
...در اواخر دورة حکومت صفویه، املاک و باغ‏ها و اراضی اصفهان به حدی وقف شده بود که برای موقوفات جدید، زمین طِلق در اصفهان پیدا نمی‏شد. مردم اصفهان برای وقف ناچار از اراضی اطراف کاشان و جاهای دیگر استفاده می‌کردند؛ و هم‏اکنون بسیاری از املاک اطراف کاشان، وقف مدرسة سلطانی اصفهان است
پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1357 و در دوران جمهوری اسلامی توجه ویژه‌ای به وقف صورت گرفته است؛ به طوری كه در ابتدا «
سازمان حج و اوقاف» و سپس «سازمان اوقاف و امور خیریه» به طور خاص به مدیریت موقوفات پرداخت. این امر سبب گردید تا با همّت خیّران و نیکوکاران میزان موقوفات جدید در این دوره افزایش یابد.

منبع: سایت راسخون





نوع مطلب : وقف و اقتصاد اسلامی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


با مروری به چشم‌انداز و رسالت دو سازمان ملل متحد و کنفرانس اسلامی درمی‌یابیم که این دو نهاد حقوقی در آغاز راه با تکیه بر افکار و اندیشة بلند بنیان‌گذاران خود در تلاش بودند تا با همفکری و هماهنگی بین دولت‌های مرتبط، در جهت حل و فصل مسائل و مشکلات و رفع محرومیت‌ها اقدام و با دریافت کمک از اعضای خود این مسیر را طی کنند. در یک نگاه می‌توان گفت شالودة این اندیشة خیرخواهانه مبتنی بر ایده و پشتیبانی دولت‌ها بوده و هست. حال اگر قدری تاریخ را ورق بزنیم متوجه می‌شویم که در روزگارانی که از دولت به مفهوم امروزی آن خبری نبوده است، افکار عمیق و اندیشة بلند انسان‌های خدوم و خیرخواه منشأ اثر در جامعه بوده و آنان در جهت رفع محرومیت‌ها و ارائة خدمت به اقشار نیازمند جامعه پیش‌قدم بودند. این پیش‌قدمی تحت عنوان وقف ـ که ریشه در مبانی دینی جامعه دارد ـ بروز و ظهور می‌یافت که به عنوان نمونه به برخی از مصارف موقوفات در ایران و سایر کشورهای اسلامی اشاره می‌شود تا ابعاد مختلف انسان‌دوستی و عمق لطافت روح مردان و زنان نیکوکار بیش از پیش روشن گردد :
1. وقف مسجد كه کانون اصلی تمدن اسلامی است و ایجاد موقوفه برای تأمین مخارج آن از رایج‌ترین مصارف وقف در تاریخ ایران اسلامی است؛
2. وقف برای اهل بیت و بقاع متبرکة ایشان به‌ویژه حضرت
ابا‌عبد‌الله الحسین
تا به مصارف مختلف مخصوصاً سوگواری آن حضرت برسد؛
3. تأسیس مدارس، نظامیه‌ها، و سایر مراکز علمی كه تمدن اسلامی را بالنده و پویا نگاه می‌داشت؛
4. تأسیس كتابخانه‌ها كه امكان فراگیری رایگان علم را برای علاقه‌مندان فراهم می‌كرد و همچنین نگهداری نسخه‌های خطی پیش از آنکه صنعت چاپ به وجود آید؛
5. محافظت از موزه‌ها و آثار باستانی؛
6. کمک به نابینایان، معلولان و کسانی که به بیماری سخت مبتلا بودند.
7. ایجاد مکتب‌خانه‌ها در شهرها، روستاها و آبادی‌ها برای حفظ قرآن کریم؛
8. ساخت بیمارستان‌ها و مراکز پیشرفته جهت معاینه و درمان بیماری‌های جسمی و روانی؛
9. ساختن و هموارکردن راه‌ها و محافظت از آنها؛
10. آزادی اسیران به‌وسیلة فدیه‌دادن در ازای آزادی آنان و دادن خرجی خانواده‌های‌شان؛
11. کمک به درراه‌ماندگان برای بازگشت به خانه و سرزمینشان؛
12. کمک برای گزاردن فریضه حج به کسانی که توانایی مالی برای رفتن به حج را نداشتند؛
13. کمک به زنانی که شوهرانشان خشم می‌گرفتند و از آنان جدا می‌شدند. این کمک بدین صورت بود که خانه‌هایی به سرپرستی زنان برای اسکان ایشان فراهم می‌شد تا زمانی که اسباب صلح ایشان با شوهرانشان توسط خانمی که ریاست آنجا را بر عهده داشت، فراهم شود؛

وبلاگ وقف، احسان ماندگار - Www.Ehsan-Mandegar.MihanBlog.Com


14. تهیة زیورآلات و طلا برای نو‌عروسانی که توانایی تهیة آن را نداشتند؛
15. تأسیس
موقوفه به این منظور که از عواید آن ظروف سفالین تهیه شده و در اختیار خدمتکارانی قرار گیرد که ظروف سفالین ارباب را شکسته‌اند و از این بابت نگرانند؛
16. ایجاد مرکز اوقافی برای سرپرستی و نگهداری از معلولان و بیماران مزمن؛
17. درمان کردن حیوانات و پرندگان و نگهداری و مراقبت از مرغان اهلی؛
18. ایجاد مراکز توزیع شیر به‌ویژه کمک به مادران شیرده تا از این طریق به تغذیة نوزادان شیرخوار آنان کمک گردد؛
19. تهیه سفره‌های افطار و سحری برای فقرا و افراد غریب در ماه مبارک رمضان؛
20. ایجاد بوستان‌ها و با‌غ‌هایی ویژة رهگذران تا از سایه و میوه‌های آن بهره‌مند شوند؛
21. تهیة ظروف غذا ویژة مناسبت‌های شادی و غم برای کسانی که توانایی خرید آنها را نداشتند؛
22. پرداخت هزینة کفن و دفن مردگان فقیر و غریب؛
23.ایجاد گورستان‌ها برای دفن افراد فقیر، غریب و درراه مانده؛
24. کمک مالی به حرمین شریفین در مکه و مدینه و مسجدالأقصی و نیز علما و طلاب آن سامان و کمک به مهمانان و سایر نیازمندان بومی و غیربومی و ایجاد مراکز سرپرستی برای ایتام؛
25. ایجاد مراکز صنعتی مورد نیاز مردم؛
26. ایجاد کاروانسراها برای استراحت تاجران و مسافران؛
27. ایجاد سرویس‌های بهداشتی عمومی؛
28. ساختن آسیاب‌های عمومی برای آسیاب کردن حبوبات به طور رایگان؛
29. توجه به زندانیان و سرپرستی از خانواده‌های آنان؛
30. دادن وام بدون عوض به نیازمندان تنگدست؛
31. ساخت پل بر روی رودخانه‌ها؛
32. کمک به ازدواج پسران و دختران نیازمند؛
33. تهیه وسایل خنک‌کننده مانند پنکه برای آسایش بیماران در فصل گرما؛
34. ایجاد نانوایی‌ها برای پخت نان وآبخوری‌ها برای سیراب شدن رهگذران و نیازمندان به آب؛
35. قرار دادن
اموال وقفی برای استفادة بیماران پس از بهبودی در دوران نقاهت تا مجبور نباشند بلافاصله پس از درمان مشغول به کار شوند؛
36. تأسیس موقوفه برای تأمین درآمد دو نفر تا هر روز به بیمارستان‌های شهر رفته، با بیماران صحبت کنند و به آنها دلداری و امید دهند و با برطرف کردن مشکلات روحی ایشان، به بهبودی آنان کمک کنند؛
37. تأسیس موقوفه برای غذا دادن به گربه‌های گرسنه و سرگردان شهر؛
38. تأسیس موقوفه برای تهیة دانة پرندگان آسمان در زمستان؛
39. وقف درخت گردو تا گردوهای آن به‌‌‌عنوان تشویق به کودکانی که تازه به مسجد آمده‌اند داده شود؛
40. وقف زمین کشاورزی برای مصرف در جهت گسترش فن‌آوری صلح‌آمیز هسته‌‌ای .

نویسنده: نادر ریاحی سامانی

منبع: سایت راسخون





نوع مطلب : وقف و حمایت از تولید ملی ، کار و سرمایه ایرانی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


چهارشنبه 1 شهریور 1391 :: نویسنده :

وَالباقِیاتُ الصّالِحاتُ خَیرٌ عِندَ رَبِّكَ ثَواباً وخَیرٌ أمَلاً (1)
و نیكى‏هاى ماندگار از نظر پاداش نزد پروردگارت بهتر و امیدوار كننده‏ تر است.
پیامبر صلى الله علیه وآله: إذا ماتَ الإنسانُ انقَطَعَ عَمَلُهُ إلّا مِن ثَلاثٍ: إلّا مِن صَدَقَةٍ جاریَةٍ أو عِلمٍ یُنتَفَعُ بِهِ أو وَلَدٍ صالِحٍ یَدعُو لَهُ؛ (2)
با مرگ انسان، رشته عملش قطع مى‏شود، مگر از سه چیز: صدقه جارى (وماندگار)، دانشى كه مردم از آن بهره ‏مند شوند، و فرزند نیكوكارى كه برایش دعا كند.
امام على‏علیه السلام: الصَّدَقَةُ و الحَبسُ ذَخیرَتانِ فَدَعُوهُما لِیَومِ هِما؛ (3)
صدقه و وقف دو ذخیره ‏اند، آنها را براى روز خودشان (قیامت) وانهید.
امام صادق ‏علیه السلام: تَصَدَّقَ رَسُولُ اللَّهِ‏ صلى الله علیه وآله بِأموالٍ جَعَلَها وَقفاً؛ (4)
پیامبر خدا اموالى را صدقه داد و آنها را وقف كرد.

وبلاگ وقف، احسان ماندگار - Www.Ehsan-Mandegar.MihanBlog.Com


امام صادق ‏علیه السلام: قَسَمَ رَسولُ اللَّهِ‏صلى الله علیه وآله الْفَی‏ءَ فَأصابَ عَلِیّاً أرضٌ فَاحتَفَرَ فِیها عَیناً فَخَرَجَ مِنها ماءٌ... فَقالَ: هِیَ صَدقَةٌ بَتّاً بَتْلاً فی حَجیجِ بَیتِ اللَّهِ و عابِرِ سَبیلِهِ

لاتُباعُ و لاتُوهَبُ و لاتُورَثُ؛ (5)
پیامبر خدا غنایم را تقسیم كرد. قطعه زمینى به على رسید. على در آن زمین چشمه‏اى حفر كرد و چشمه به آب رسید... حضرت فرمود: «این صدقه (و وقفى) است كه آن را به طور قطعى (از ملك خویش) جدا كردم و به حاجیان خانه خدا و در راه‏ ماندگان حجّ، مخصوص گردانیدم؛ نه فروختنى است، نه بخشیدنى و نه ارث بردنى.

پی نوشتها:

1- كهف، آیه 46.
2- میزان الحكمه، ح 14287.
3-  دعائم الإسلام، ج‏2، ص‏340.
4- همان، ص 341.
5- تهذیب الأحكام، ج‏9، ح 148

منبع: كتاب آیینه یادها





نوع مطلب : وقف در قرآن و احادیث، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :


سه شنبه 31 مرداد 1391 :: نویسنده :

امیرالمؤ منین علی علیه السلام در زمان دولت خود فرمود: در سراسر عراق رعیت من در نعمت اند، آبشان شیرین و نانشان گندم است . امام یكى از غلامان بنام ابو نیزر را آزاد كرده بود با شرط پنج سال خدمت در نخلستان ، و سپس او را براى سرپرستى مزارع و چشمه هاى خود گذارده بود، كه یكى از آن چشمه ها بنام عین ابى نیزر مشهور شد.
او گوید: روزى امام بسر كشى مزرعه آمد، پیاده شد و فرمود: غذائى هست ؟ گفتم آرى ، اما غذائى كه براى شما باشد نمى پسندم ، كدوئى دارم از مزرعه با روغن پیه بریان ؛ فرمود همان را بیاور.
غذا را آوردم ، سپس برخاست دست ها را شست و غذا را تناول كردند، مجددا دستها را شستند و چند مشت آب میل كردند، آنگاه فرمودند: دور باد كسى كه شكم او را داخل آتش كنند، بعد فرمود:

وبلاگ وقف، احسان ماندگار - Www.Ehsan-Mandegar.MihanBlog.Com


كلنگ بیاور، آنرا آوردم و در چاه داخل شد، آنقدر كلنگ زد تا خسته شد
براى رفع خستگى بیرون آمد در حالى كه از پیشانى مقدسش عرق مى ریخت ، با انگشتان خود عرق را از پیشانى پاك مى كردند.
باز به درون جاه (یا قنات ) داخل شد، همهمه مى كرد و كلنگ مى زد، ناگهان رگ آب بسان گلوى شتر فواره زد، امام فورى بیرون آمدند و در حالیكه هنوز عرق مى ریخت فرمود: صدفه است ، صدقه است ، دوات و كاغذ بیاور.
من بشتاب دوات و كاغذ آوردم ، حضرت به خط خودش نوشت : این وقفى از بنده خدا امیر المؤ منین علیه السلام براى تهیدستان مدینه به صدقه ، صدقه اى كه نه فروش مى رود و نه هبه مى شود و نه انتقال مى پذیرد، تا خدا و ارث آسمان و زمین است مگر آنكه حسن علیه السلام حسین علیه السلام به آن محتاج گردند كه ملك آنها خواهد شد (1)

پی نوشتها:

1- اسلام و كار و كوشش ص 24

منبع: كتاب یكصد موضوع 500 داستان





نوع مطلب : وقف و ائمه اطهار، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :




( کل صفحات : 11 )    1   2   3   4   5   6   7   ...   
وقف، احسان ماندگار
درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ :
خرید بک لینک
آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :